Rozwód to jeden z najtrudniejszych momentów w życiu, który zmienia nie tylko sferę emocjonalną, ale przede wszystkim finansową. Wiele osób po ustaniu małżeństwa zadaje sobie pytanie: „Czy po tym wszystkim muszę jeszcze płacić na byłego partnera?” lub przeciwnie: „Zostałam z niczym po 20 latach małżeństwa, czy prawo mnie chroni?”.
Odpowiedź brzmi: Tak, instytucja alimentów między rozwiedzionymi małżonkami (art. 60 k.r.o.) istnieje i w 2026 roku, przy rosnących kosztach życia, staje się coraz częstszym przedmiotem sporów w sądach. Jako radca prawny w Koszalinie, codziennie analizuję sytuacje rodzinne, w których jedna ze stron walczy o godny byt, a druga o sprawiedliwość finansową.
1. Obowiązek alimentacyjny w trakcie małżeństwa (Art. 27 k.r.o.)
Zanim przejdziemy do rozwodu, musimy zrozumieć fundament. Małżeństwo to wspólnota. Zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie są obowiązani przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny.
Co ważne, prawo docenia nie tylko wkład finansowy (przelewy na konto), ale również osobiste starania: wychowanie dzieci i pracę w gospodarstwie domowym. Ten aspekt jest kluczowy przy późniejszym ustalaniu alimentów po rozwodzie – sąd bierze pod uwagę, że jedna osoba mogła zrezygnować z kariery, by druga mogła zarabiać na wspólny dom.
2. Rodzaje alimentów po rozwodzie: Zwykły vs. Rozszerzony
Sytuacja po wyroku rozwodowym jest uzależniona przede wszystkim od tego, kto został uznany za winnego rozpadu pożycia. Kodeks rodzinny i opiekuńczy wyróżnia dwa tryby:
A. Obowiązek zwykły (Art. 60 § 1 k.r.o.)
Dotyczy sytuacji, gdy w wyroku orzeczono brak winy obu stron lub winę obojga małżonków.
- Przesłanka: Stan niedostatku.
- Dla kogo: Dla małżonka, który nie jest wyłącznie winny.
- Zakres: Usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz możliwości zobowiązanego.
B. Obowiązek rozszerzony (Art. 60 § 2 k.r.o.)
To sytuacja znacznie surowsza dla dłużnika. Ma miejsce, gdy jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia (np. z powodu zdrady, przemocy czy alkoholizmu).
- Przesłanka: Istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego.
- Dla kogo: Wyłącznie dla małżonka niewinnego.
- Ważne: Tu nie musisz być w niedostatku! Wystarczy, że Twoja stopa życiowa po rozwodzie drastycznie spadła w porównaniu do tej z czasu trwania małżeństwa.
3. Czym w 2026 roku jest „stan niedostatku”?
To pojęcie często budzi kontrowersje. Stan niedostatku nie oznacza bezdomności. Jak trafnie wskazał WSA w Szczecinie (I SA/Sz 878/13), niedostatek to brak możliwości zaspokojenia własnymi siłami usprawiedliwionych potrzeb – zarówno materialnych (jedzenie, leki, opłaty), jak i niematerialnych (dostęp do kultury, wypoczynek).
Sąd w Koszalinie, badając niedostatek, weźmie pod uwagę:
- Twoje wykształcenie i wiek.
- Stan zdrowia (możliwość podjęcia pracy).
- Dotychczasową stopę życiową (standard, do którego przywykłaś w małżeństwie).
4. Kto płaci, a kto otrzymuje? (Legitymacja procesowa)
Nie każdy może żądać alimentów. Oto jasny podział:
- Osobą uprawnioną (odbiorcą) może być tylko małżonek niewinny lub współwinny. Małżonek wyłącznie winny nigdy nie otrzyma alimentów od strony niewinnej.
- Osobą zobowiązaną (płacącą) może być małżonek niewinny, współwinny lub wyłącznie winny (w zależności od trybu).
5. Kiedy obowiązek płacenia wygasa?
Wiele osób obawia się „dożywotniego” płacenia na byłego małżonka. Prawo przewiduje jednak konkretne granice:
- Zawarcie nowego małżeństwa przez uprawnionego: To zawsze kończy obowiązek alimentacyjny. Jeśli Twój były mąż/żona wyjdzie ponownie za mąż – przestajesz płacić (pamiętaj: zawarcie małżeństwa przez Ciebie nie zdejmuje z Ciebie tego obowiązku!).
- Upływ 5 lat (przy braku winy): Jeśli nie uznano nikogo za winnego, obowiązek wygasa po 5 latach od rozwodu. Sąd może ten termin przedłużyć tylko w wyjątkowych okolicznościach (np. ciężka choroba).
- Śmierć jednej ze stron: Obowiązek alimentacyjny między małżonkami nie przechodzi na spadkobierców (inaczej niż przy alimentach na dzieci).
6. Strategia procesowa: Jak wygrać sprawę o alimenty?
Sprawy o alimenty na małżonka to „procesy na dowody”. Sąd nie wierzy na słowo – musisz wykazać koszty życia i różnice w dochodach.
- Zabezpiecz dowody: Faktury, rachunki, zaświadczenia lekarskie, historia rachunku bankowego.
- Możliwości zarobkowe: Sąd nie patrzy tylko na to, ile zarabiasz, ale ile mógłbyś zarabiać przy pełnym wykorzystaniu swoich sił.
Jak mogę Ci pomóc w Twojej sprawie?
Potrzebujesz pełnomocnika w sądzie? Sprawy o alimenty są emocjonalne i wyczerpujące. Jeśli chcesz, bym to ja reprezentowała Cię przed sądem, przygotowała odpowiedź na pozew lub wyliczyła realną kwotę alimentów – zapraszam na konsultację stacjonarną w mojej Kancelarii w Koszalinie lub online. 👉 UMÓW KONSULTACJĘ: 789-145-897 lub TUTAJ
FAQ – Najczęstsze pytania o alimenty na małżonka:
- Czy mogę żądać alimentów, jeśli pracuję? Tak, jeśli Twoje dochody nie wystarczają na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb lub jeśli po rozwodzie z wyłącznej winy małżonka Twoja sytuacja istotnie się pogorszyła.
- Czy konkubinat uprawnionego kończy obowiązek alimentacyjny? Prawo mówi tylko o nowym małżeństwie. Jednak pozostawanie w trwałym związku nieformalnym (konkubinacie) może być podstawą do żądania obniżenia lub uchylenia alimentów ze względu na zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.).
- Co jeśli straciłem pracę? Możesz wystąpić o obniżenie alimentów z powodu zmiany możliwości zarobkowych, ale musi to być zmiana niezawiniona.
- Czy alimenty można uzyskać wstecz? Co do zasady alimenty służą bieżącym potrzebom, ale w pewnych sytuacjach można dochodzić roszczeń za czas miniony (do 3 lat wstecz).
- Czy podział majątku wpływa na alimenty? Tak. Jeśli w wyniku podziału otrzymałeś znaczny majątek, który generuje dochód (np. wynajem mieszkań), Twoja sytuacja materialna się poprawia, co może wpłynąć na wysokość alimentów.
- Jak sprawdzić dochody byłego małżonka? W procesie sądowym możemy wnioskować o nakazanie przedstawienia PIT-ów, wyciągów z kont oraz informacji o majątku z CEIDG czy KW.
- Czy alimenty na żonę wpływają na alimenty na dzieci? To osobne roszczenia, ale suma wszystkich obciążeń alimentacyjnych nie może przekraczać realnych możliwości zarobkowych dłużnika.
- Czy można zawrzeć ugodę u mediatora? Tak, ugodę co do alimentów na małżonka można zawrzeć przed mediatorem i zatwierdzić ją w sądzie – to oszczędza czas i stres.
- Co jeśli były małżonek ukrywa dochody? Jako radca prawny pomagam w wykazaniu, że standard życia dłużnika (np. drogie wyjazdy, nowe auto) nie koresponduje z deklarowanymi niskimi zarobkami.
- Czy emeryt może dostać alimenty od byłej żony? Tak, jeśli jest w niedostatku, a małżeństwo ustało w sposób pozwalający na roszczenie. Emerytura często jest zbyt niska, by zaspokoić potrzeby lecznicze seniora.
