Ostatnio napisał do mnie Klient: „Dzień dobry, czy może mi Pani pomóc? Zmarła moja mama, został tata i siostra. Nie wiemy co mamy dalej zrobić… Jak ruszyć te sprawy spadkowe i co pozałatwiać…”.
Śmierć rodziców to jeden z najtrudniejszych momentów w życiu. Emocje biorą górę i rzadko kiedy myślimy o porządkowaniu spraw spadkowych. W obliczu straty ostatnią rzeczą, o której myślimy, są paragrafy. Na pierwszym miejscu jednak powinna być troska o bezpieczeństwo Twoje i Twojej rodziny. W polskim prawie procedury spadkowe mogą wydawać się zawiłe, ale odpowiednie przygotowanie pozwoli Ci przejść przez nie sprawnie i bez zbędnych kosztów.
Z tego artykułu dowiesz się, jak uregulować stan prawny majątku po rodzicach, na co uważać w kontaktach z urzędem skarbowym i którą ścieżkę wybrać: sądową czy notarialną.
Z chwilą śmierci rodzica – mamy lub taty – następuje tzw. otwarcie spadku. To moment, w którym – zgodnie z prawem – majątek przechodzi na spadkobierców. Zanim jednak zaczniesz dzielić przedmioty, musisz wiedzieć, kto ma do nich prawo.
W pierwszej kolejność zweryfikuj, czy Twoja mama lub tata zostawili testament. Mogli to zrobić w domu lub u notariusza. Możesz to zweryfikować w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT) – każdy notariusz może sprawdzić, czy zmarły zarejestrował tam swoją wolę.
W drugiej kolejności, jeśli nie ma testamentu to stosujemy reguły kodeksowe. Jeśli oboje rodzice nie żyją, majątek w częściach równych przypada dzieciom. Jeśli żyje jeden z rodziców – dziedziczy on wraz z dziećmi (małżonek zawsze otrzymuje minimum 1/4 spadku). Możliwe są także jeszcze inne scenariusze. Zdarza się, że do spadku dochodzą dalsi krewni. Jeśli nie ma zstępnych (dzieci, wnuków), a jeden z rodziców nie żyje, do spadku dochodzi rodzeństwo spadkodawcy oraz ich zstępni. Według nowych przepisów z 2023 r. krąg ten został ograniczony. Jeśli dziadek lub babcia nie dożyli otwarcia spadku, ich udział przypada ich dzieciom (stryjom, ciotkom) lub wnukom (rodzeństwu ciotecznemu/stryjecznemu). Dalsi zstępni (np. prawnuki dziadków) są już wyłączeni z dziedziczenia ustawowego. Dziedziczą, jeśli nie ma żadnych krewnych z grup 1–4, pod warunkiem, że w chwili śmierci spadkodawcy nie żyją już oboje rodzice pasierba.Gmina ostatniego miejsca zamieszkania lub Skarb Państwa – są to tzw. spadkobiercy przymusowi, którzy nie mogą odrzucić spadku.
Pamiętaj jeszce o jednym uprawnieniu – niezależnie od tego, co rodzic zapisał w testamencie, ustawa gwarantuje małżonkowi oraz dzieciom (lub innym bliskim), którzy mieszkali z nim do dnia śmierci, prawo do dalszego korzystania z mieszkania i urządzenia domowego przez trzy miesiące od śmierci. Uprawnione osoby mogą korzystać z lokalu i sprzętów (takich jak meble czy AGD) w zakresie dotychczasowym, czyli tak jak to robiły za życia zmarłego rodzica. Jedynym wymogiem jest fakt wspólnego i stałego zamieszkiwania z rodzicem w chwili jego śmierci.Rodzic nie mógł w testamencie wyłączyć ani ograniczyć tego prawa – wszelkie próby pozbawienia bliskich tej trzymiesięcznej ochrony są z mocy prawa nieważne. Możliwość realizacji tego prawa nie zależy od wzajemnych relacji między bliskimi a zmarłym rodzicem, ani od tego, czy między małżonkami (rodzicami) toczyła się np. sprawa o rozwód lub separację. Warto zaznaczyć, że te uprawnienia nie naruszają praw wynikających z najmu lokalu lub spółdzielczego prawa do lokalu, jeśli tamte przepisy są dla bliskich bardziej korzystne.
Wszystko zależy od tego czy wiesz kto jest spadkobiercom, czy był testament czy nie, czy masz kontakt ze wszystkimi spadkobiercami i czy wszyscy jesteście zgodni co do tego kto i w jakiej części dziedziczy.
To rozwiązanie dla rodzin, które są w pełnej zgodzie. Umawiacie się na konkretną godzinę w kancelarii. Muszą być obecni wszyscy spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Największą zaletą APD jest szybkość, ponieważ dokument można uzyskać w trakcie jednej wizyty. W sądzie, na przykład w Koszalinie na pierwszą rozprawę czeka się zazwyczaj od kilku do nawet do 7 miesięcy. Notariusz rejestruje akt w elektronicznym Rejestrze Spadkowym, co daje mu status równy prawomocnemu wyrokowi sądu.
Do wizyty u notariusza potrzebne będą między innymi takie dokumenty jak:
Kiedy notariusz odeśle Cię z kwitkiem?
Notariusz nie rozstrzyga sporów. Jeśli choć jeden z wujków czy kuzynów powie „nie zgadzam się” lub po prostu nie może przyjechać (np. mieszka za granicą i nie ma pełnomocnika), jedyną drogą pozostaje sąd.
Ta opcja jest dla osób, które nie mogą się dogadać. Czasami jest też to konieczna droga, gdy jeden ze spadkobierców przebywa za granicą i nie może przyjechać. Bardzo często Klienci decydują się na sąd w przypadku, gdy między rodzeństwem trwa spór co do tego kto dostanie spadek. Niewątpliwą zaletą tego sposobu jest możliwość kompleksowego rozwiązania sporu, nawet jeśli jeden ze spadkobierców nie chce współpracować.
Wiem, że stres związany z formalnościami po stracie bliskich bywa paraliżujący. Dlatego zebrałam całe moje doświadczenie i przygotowałam dla Ciebie E-book: „Przewodnik spadkowy – co zrobić po śmierci bliskiej osoby?
To nie jest sucha teoria. To konkretna instrukcja:
Wszystko podane w prosty sposób, byś mógł zająć się tym, co ważne, zamiast tracić czas na szukanie informacji w internecie. 👉 Kup e-book i zyskaj spokój – kliknij w obrazek poniżej:
Wiele osób boi się, że wraz z domem czy oszczędnościami odziedziczy kredyty rodziców. Masz 6 miesięcy od dnia dowiedzenia się o śmierci rodzica na złożenie oświadczenia o:
Jako dziecko zmarłych rodziców możesz nie zapłacić ani złotówki podatku, nawet jeśli dziedziczysz bardzo duży majątek. Jest jednak jeden warunek, którego niedopełnienie jest najczęstszym powodem problemów moich klientów. Musisz zgłosić nabycie majątku na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu lub zarejestrowania aktu u notariusza. Jeśli spóźnisz się choćby o jeden dzień – stracisz zwolnienie i będziesz musiał zapłacić podatek.
Wielu spadkobierców myśli, że po wyjściu z sądu sprawa jest zakończona. Nic bardziej mylnego. Dokument z sądu mówi tylko, że np. ty i twój brat macie po 1/2 udziału w „masie spadkowej”. Nie oznacza to, że pokój po lewej jest Twój, a po prawej brata.
Aby „rozdzielić” konkretne rzeczy (np. samochód Tobie, dom bratu ze spłatą na Twoją rzecz), musicie przeprowadzić dział spadku. Można to zrobić w tej samej sprawie sądowej lub oddzielnie u notariusza. Zastanów się nad tym zanim sporządzisz wniosek do sądu.
Prawo spadkowe bywa pełne niespodzianek i niejasności – zwłaszcza gdy w grę wchodzą darowizny poczynione za życia rodziców na rzecz jednego z dzieci, kwestie zachowku czy wydziedziczenia. Jeśli Twoja sytuacja jest skomplikowana, nie musisz przechodzić przez to sam.
Zapraszam Cię na indywidualną konsultację prawną. Podczas spotkania (również online):
👉 Zarezerwuj termin konsultacji tutaj – https://agatagasecka.pl/zapisz-sie-na-konsultacje/
1. Czy APD ma taką samą moc jak wyrok sądu?
Tak, po wpisie do Rejestru Spadkowego, akt poświadczenia dziedziczenia jest równoważny prawomocnemu wyrokowi sądu.
2. Co jeśli jeden ze spadkobierców nie może przyjechać?
APD nie może być sporządzone – w takim przypadku pozostaje sąd.
3. Ile kosztuje akt poświadczenia dziedziczenia?
Całkowity koszt wynosi zazwyczaj 300–600 zł, zależnie od liczby spadkobierców i liczby składników majątku.
4. Czy testament ustny może być uwzględniony?
Notariusz nie sporządzi APD, jeśli istnieje testament ustny lub inny szczególny, który wymaga weryfikacji sądowej.
5. Czy można szybko odblokować konto bankowe po APD?
Tak, banki traktują APD jak wyrok sądu, więc formalności odbywają się bardzo sprawnie.
Zadbaj o sprawiedliwy podział swojego majątku z pomocą profesjonalisty.
SPRAWDŹ SKLEP I POBIERZ E-BOOKA – CHCĘ E-BOOK
UMÓW KONSULTACJĘ W KANCELARII W KOSZALINIE – CHCĘ UMÓWIĆ KONSULTACJĘ
Zapisz się do newslettera i otrzymuj praktyczne porady spadkowe niezależenie od tego gdzie jesteś. Nie przegap informacji o nowych ebookach, wzorach i promocjach na usługi!
Dane kontaktowe
Dane kancelarii
Kancelaria Radcy Prawnego Agata Gąsecka
Realizacja Lizardo Agency
