Dziedziczenie długów w 2026 roku. Czy spadkobiercy muszą spłacać zobowiązania zmarłego?

Większość z nas, myśląc o spadku, ma przed oczami aktywa: mieszkanie po babci, samochód czy oszczędności na koncie. Jednak prawo spadkowe (art. 922 k.c.) jest nieubłagane: spadek to nie tylko prawa, ale i obowiązki. Bardzo często w skład masy spadkowej wchodzą „pamiątki”, których wolelibyśmy uniknąć – długi.

Jako radca prawny w Koszalinie codziennie pomagam klientom ustalić, czy przyjęcie spadku po bliskiej osobie nie okaże się finansową pułapką. Dowiedz się, jak chronić swój majątek osobisty przed wierzycielami zmarłego.

1. Co tak naprawdę jest długiem spadkowym?

Zgodnie z przepisami, długi spadkowe to wszelkie obowiązki majątkowe zmarłego, które nie wygasły z chwilą jego śmierci. Możemy je podzielić na dwie grupy:

1. Zobowiązania zaciągnięte przez spadkodawcę za życia: kredyty, pożyczki („chwilówki”), nieopłacone rachunki, zaległości w ZUS czy zaległe alimenty (raty wymagalne przed śmiercią).
2. Koszty powstałe po śmierci spadkodawcy:
   • Koszty pogrzebu (zgodne ze zwyczajami danego środowiska).
   • Koszty postawienia nagrobka.
   • Koszty postępowania spadkowego.
   • Roszczenia o zachowek (to jeden z najczęstszych długów, z którymi zgłaszają się do mnie klienci!).
   • Obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń.

2. Dwa etapy odpowiedzialności: Przed i po przyjęciu spadku

Twoja odpowiedzialność za długi zmienia się w czasie. To kluczowy moment, w którym wielu spadkobierców popełnia błędy.

• Od otwarcia spadku do złożenia oświadczenia: W tym czasie odpowiadasz za długi tylko ze spadku. Twój prywatny majątek (dom, pensja, samochód) jest bezpieczny. Wierzyciel może prowadzić egzekucję wyłącznie z tego, co zostawił zmarły.
• Od chwili przyjęcia spadku: Sytuacja się zmienia. Zaczynasz odpowiadać za długi całym swoim majątkiem. Zakres tej odpowiedzialności zależy jednak od tego, jak przyjmiesz spadek.

3. Dobrodziejstwo inwentarza – Twoja tarcza ochronna

Od października 2015 roku prawo stoi po stronie spadkobiercy. Jeśli w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałaś się o tytule powołania do spadku, nie złożysz żadnego oświadczenia, nabywasz spadek z tzw. dobrodziejstwem inwentarza.

Co to oznacza w praktyce? Odpowiadasz za długi tylko do wartości „stanu czynnego spadku” (czyli do wartości tego, co realnie otrzymałaś). Jeśli zmarły zostawił długi na 200 000 zł, a jego jedynym majątkiem był stary samochód wart 10 000 zł, to wierzyciele mogą domagać się od Ciebie maksymalnie 10 000 zł.

Uwaga na pułapkę! Ograniczenie odpowiedzialności znika, jeśli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza składniki majątku lub podał nieistniejące długi. Uczciwość w dokumentacji to podstawa Twojego bezpieczeństwa.

4. Solidarna odpowiedzialność – pułapka wielu spadkobierców

Jeśli spadkobierców jest kilku, do czasu działu spadku ponoszą oni odpowiedzialność solidarną. Oznacza to, że bank lub inny wierzyciel może żądać spłaty całości długu od dowolnie wybranego spadkobiercy (np. od tego, który ma najwyższą pensję lub nieruchomość w Koszalinie).

Dopiero po dokonaniu formalnego działu spadku, każdy odpowiada za długi proporcjonalnie do swojego udziału. Dlatego tak ważne jest, aby nie zwlekać z uporządkowaniem spraw po nabyciu spadku.

Jak nie zostać z długami bliskich? Twoje kroki do bezpieczeństwa

Sprawy o długi spadkowe wymagają zimnej krwi i doskonałej znajomości orzecznictwa Sądu Najwyższego (np. w kwestii biegu terminów dla spadkobierców ustawowych i testamentowych).

1. Boisz się, że przeoczysz terminy? Termin 6 miesięcy na odrzucenie spadku lub złożenie oświadczenia biegnie dla każdego spadkobiercy inaczej. Wszystkie te zawiłości, wraz z terminami dla dzieci i wnuków, opisałam w moim e-booku: „Wszystko o formalnościach po śmierci bliskiej osoby”. To Twój niezbędnik, który pomoże Ci uniknąć dziedziczenia długów.POBIERZ E-BOOK I ŚPIJ SPOKOJNIE – TUTAJ
2. Chcesz samodzielnie uregulować sprawę w sądzie? W moim sklepie online znajdziesz gotowy Wzór wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. To najprostsza droga, by formalnie ograniczyć swoją odpowiedzialność za długi. KUP WZÓR WNIOSKU W SKLEPIE – TUTAJ
3. Wierzyciele już pukają do drzwi? Jeśli dostałaś wezwanie do zapłaty długu po zmarłym lub chcesz przeprowadzić dział spadku, by zakończyć solidarną odpowiedzialność – nie zwlekaj. Zapraszam na konsultację w mojej Kancelarii w Koszalinie lub online. Przeanalizuję sytuację, sprawdzę ważność oświadczeń i pomogę Ci obronić Twój majątek osobisty. ZAREZERWUJ TERMIN KONSULTACJI: 789-145-897 lub TUTAJ

FAQ – Najczęstsze pytania o długi spadkowe:

1. Czy muszę odrzucić spadek z ustawy, jeśli odrzuciłam go z testamentu? Tak! Sąd Najwyższy wskazuje, że terminy dla obu tych podstaw biegną niezależnie. Odrzucenie testamentu nie zawsze oznacza, że nie dziedziczysz z mocy ustawy.
2. Co jeśli dowiedziałam się o długu po roku? Termin 6 miesięcy biegnie od dnia, w którym dowiedziałaś się o tytule powołania (najczęściej od śmierci bliskiego). W wyjątkowych sytuacjach można próbować uchylić się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia pod wpływem błędu.
3. Kto spłaca zachowek? Roszczenie o zachowek to dług spadkowy. Obciąża on spadkobierców, którzy przyjęli spadek.
4. Czy długi w ZUS i US też się dziedziczy? Tak, obowiązki podatkowe i składkowe przechodzą na spadkobierców na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej, co jest jeszcze bardziej rygorystyczne niż długi cywilne.
5. Czy małoletnie dzieci też dziedziczą długi? Tak, ale z mocy prawa zawsze z dobrodziejstwem inwentarza. Jednak do odrzucenia spadku w imieniu dziecka potrzebna jest zgoda sądu rodzinnego.
6. Kto płaci za nagrobek? Koszt postawienia nagrobka wchodzi w skład długów spadkowych, o ile mieści się w granicach zwyczajów przyjętych w danej miejscowości.
7. Co to jest wykaz inwentarza? To dokument, w którym spadkobierca sam wymienia majątek i długi zmarłego. Jest to tańsza alternatywa dla spisu inwentarza sporządzanego przez komornika.
8. Czy można odrzucić spadek jeszcze za życia spadkodawcy? Nie. Takie oświadczenie byłoby nieważne. Można jedynie zawrzeć notarialną umowę o zrzeczenie się dziedziczenia.
9. Czy wierzyciel może zająć moją wypłatę za długi ojca? Tylko jeśli przyjęłaś spadek wprost lub jeśli dług przekracza wartość majątku, który otrzymałaś (w przypadku dobrodziejstwa inwentarza).
10. Czy po dziale spadku wierzyciel może żądać ode mnie całości długu? Nie, po dziale spadku odpowiadasz tylko do wysokości swojego udziału.